Berichten met label Dao

Deze week speelde er veel bij de klant waar ik nu zit. Zaken die me bezighielden tot ver buiten werktijd. En ik kon er maar niet achterkomen waarom ze me zo bezighouden. Tot ik een artikel las in Happinez (nee, daar heb ik geen abonnement op, ik las ‘m toevallig omdat mijn vrouw ‘m had gekocht…) dat ging over Robert M. Pirsig.

Hij schreef in 1974 het boek “Zen and the art of motorcycle maintenance” en ik las dat een jaar of 10-20 geleden voor het eerst. Het heeft een onuitwisbare indruk gemaakt, omdat het ging om een zoektocht naar de essentie van het bestaan en deze lastige materie verduidelijkt werd door begrijpelijke onderwerpen uit het motoronderhoud.

Pirsig stelt dat er één ding ten grondslag ligt aan alles, en dat is kwaliteit. Kwaliteit is dus geen eigenschap of kenmerk van dingen, maar iets dat er aan vooraf gaat. Net zoals de Dao in Lao Zi’s “Dao De Jing”.

Ok, dat is een hoop inleiding, maar het lezen van dat stukje triggerde onmiddellijk het besef dat kwaliteit ontzettend belangrijk is voor mij. Het vertaalt zich voor mij ook naar schoonheid. Ik hou van mooi: mensen, gebeurtenissen, materiele dingen. Als er een innerlijke kwaliteit is, dan komt die zichtbaar naar buiten en heeft schoonheid. Daarom kan ik een Toyota Prius mooi vinden: niet omdat ie estethisch aantrekkelijk vormgegeven is, maar omdat er een gedachte in huist die ik mooi vind. En vind ik windmolens geen horizon-vervuiling, maar een aanwinst voor het landschap, omdat het uitgangspunt ervan helemaal klopt.

Schoonheid is voor mij belangrijk omdat ik er blij van wordt. En ik heb liefst dagelijks een stukje blij in mijn leven.
Schoonheid is voor mij de meetlat waarlangs ik dingen leg als ik twijfel of ze bij mij passen of niet. En dat was ik de laatste tijd vergeten in de problemen die bij de klant speelden: dat ik een meetlat heb om me te helpen keuzes te maken.

Software maken is bij uitstek een bezigheid waarbij kwaliteit en schoonheid een rol spelen. Floris schreef er vandaag ook over in zijn Blue Note 84: “…de kans neemt aanzienlijk toe dat het goede software is als de source code er ook mooi uit ziet”. Een vakman ziet dat. In één oogopslag: dit is wel of geen mooie code.

In ons vak zijn veel mensen die software maken, maar zijn het allemaal vaklui? Pirsig schrijft hierover:

Waarom deden die monteurs hun werk zo slecht? Het waren toch vakmensen, opgeleid in de techniek? Nee, al hadden ze misschien wel een technische opleiding gehad, vakmensen waren het zeker niet. Ze waren niet echt betrokken bij wat ze deden. Ze werkten gehaast, op de automatische piloot, zonder enig gevoel. Het waren net toeschouwers. Er bestond geen identificatie met het werk.

Dit is waar het om gaat voor mij. Bij software maken in het bijzonder, maar eigenlijk bij leven in het algemeen: betrokkenheid, gevoel. Niet maar domweg snel iets fixen of even in elkaar draaien, maar de tijd nemen om een stapje terug te doen en je af te vragen: “wat is hier aan de hand, wat is eigenlijk het probleem?”.

Als je een plek nodig hebt om boeken te bewaren en misschien ook nog een paar sokken en onderbroeken, dan kom je goed weg met een IKEA kast; voordelig, en voor de meeste mensen eenvoudig in elkaar te zetten. Maar als je behoefte groeit en je voortdurend stukjes IKEA kast toevoegt, komt er een moment dat de wand vol begint te raken en het volgende kast-element gewoon niet meer past. Dan kun je natuurlijk van een ander model een stuk nemen, en daar misschien iets vanaf zagen. En zo’n handig pennenbakje kun je met een spijker vastzetten aan de staander. O, laatjes erbij? Dan nemen we zo’n laatjesding en die zetten we op de plank; schuiven we gewoon wat boeken opzij.

En op een dag valt het hele gevaarte om, want in het begin had je de moeite niet genomen om ‘m echt goed aan de muur vast te maken. Nergens voor nodig, want er zouden toch nooit meer dan 100 boeken en 20 paar sokken in komen. En nu is de ellende niet te overzien.

Het is momenteel mijn werk om nog een plank aan zo’n gedrocht te maken om een electronische kassa op te kunnen zetten. Ik heb al vaak aangegeven dat het gevaarte gevaarlijk staat te zwaaien en dat het beter is om de hele zaak eerst goed vast te zetten en misschien wel een flink stuk te vervangen door iets degelijkers.

Maar dat is niet mijn opdracht. Die kassa moet op die plank, en snel een beetje.

Na bovenstaande begrijp je mijn probleem. Kwaliteit en schoonheid zijn ver te zoeken. De dingen waar ik blij van wordt komen sporadisch langs. Moet ik dit blijven doen?

Wat zou jij doen?

P.S. Ik vraag niet letterlijk om je advies over wat ik zou moeten doen. Ik wil graag weten hoe je aankijkt tegen vakmanschap, kwaliteit, schoonheid en opdrachten die strijdig zijn met hetgeen waarvoor je graag wilt staan.